Những điểm mới của Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 đã mang lại nhiều trải nghiệm mới mẻ cho hoạt động dạy và học. Tuy nhiên, đã 3 năm kể từ thời điểm bắt đầu áp dụng, những điều mới mẻ của chương trình và sách giáo khoa vẫn gây ra nhiều bỡ ngỡ, đặc biệt là đối với các bộ môn tích hợp “ 3 trong 1”, “2 trong 1” ở bậc THCS.

Đây là năm học thứ 2 các trường THCS trên địa bàn Hà Tĩnh triển khai thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Trong đó, đáng chú ý là việc giảng dạy một số môn học tích hợp. Ở lớp 6 và lớp 7, môn Khoa học tự nhiên được tích hợp 3 phân môn: Lý- Hóa- Sinh. Còn Lịch sử và Địa lý được tích hợp vào cùng một môn học.

Về mặt thiết kế, chương trình, sách giáo khoa mới đã mang lại nhiều trải nghiệm mới mẻ cho hoạt động dạy và học, rèn luyện cho học sinh tư duy độc lập và khả năng giải quyết vấn đề dựa trên các môn tích hợp.

Tùy vào điều kiện thực tế, các trường THCS trên địa bàn Hà Tĩnh cũng đã nỗ lực khắc phục những khó khăn để đảm bảo tổ chức dạy và học các môn tích hợp. Nhiều nhà trường với phương châm lấy học sinh làm trung tâm, cũng đã xoay xở thực hiện nhiều phương án dạy và học, tạo thuận lợi nhất cho học sinh trong tiếp nhận.

Thế nhưng ngoài những ưu điểm có thể thấy rõ, thì chương trình, sách giáo khoa mới khi triển khai đã cho thấy nhiều thách thức trong thực tiễn. Biểu hiện rõ nhất là sự thiếu hụt nguồn nhân lực giáo viên ở những môn học tích hợp do một số kiến thức chưa từng được đào tạo. Chính vì vậy, mỗi giáo viên chỉ có thể đảm đương tối đa được hai môn tích hợp. Còn lại thì thực hiện dạy theo từng phân môn riêng lẻ. Và thực tế đang phổ biến những trường hợp “ba giáo viên cùng dạy một sách” hoặc “hai giáo viên cùng dạy một sách”, nên ngay cả nhiệm vụ ra đề kiểm tra, chấm thi, vào điểm và nhận xét môn học cũng trở nên rắc rối.

Môn lịch sử và Địa lý do chia thành hai phần riêng biệt nên việc giảng dạy thuận lợi hơn. Nhưng riêng môn Khoa học Tự nhiên được thiết kế theo chủ đề thuộc các phân môn đan xen, đang được các nhà trường triển khai chủ yếu bằng hai phương thức. Thứ nhất là dạy học song song các môn trong mỗi tuần. Thế nhưng, phương thức này không đảm bảo được mạch kiến thức. Thứ hai là dạy học theo tuyến tính, chủ đề môn nào thì giáo viên môn đó dạy, dù đảm bảo được mạch kiến thức, nhưng ngay cả việc phân công thời khóa biểu cũng đã đủ đau đầu, đồng thời gây mất cân đối thời gian đứng lớp giữa các giáo viên, và học sinh cũng gặp những khó khăn nhất định trong tiếp nhận.

Cả hai phương thức trên đều đang cho thấy nhiều rối rắm, tạo nhiều áp lực cho nhà trường và giáo viên rơi vào tình trạng quá tải trong khối kiến thức đồ sộ. Phương thức thuận lợi nhất là phân công một giáo viên giảng dạy tất cả các phân môn tích hợp, thế nhưng lại không thể thực hiện khi toàn tỉnh chưa có giáo viên đáp ứng được tiêu chuẩn này.

Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo, toàn tỉnh có 560 giáo viên được đào tạo đồng thời cả hai môn Hóa- Sinh, đạt tỷ lệ 70,8 % trên tổng số giáo viên ở các môn Lý - Hóa - Sinh hiện có. Nhưng không có giáo viên được đào tạo cả hai môn Lý- Sinh, hay Lý- Hóa. Có 580 giáo viên được đào tạo hai môn riêng biệt là Lịch sử hoặc Địa lý, nhưng chưa có giáo viên được đào tạo đồng thời cả hai môn. Theo Quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, mỗi giáo viên sẽ học thêm từ 20 đến 36 tín chỉ để dạy môn tích hợp. Tuy nhiên, trên thực tế, chỉ trong một chương trình đào tạo ngắn hạn, một giáo viên rất ít có khả năng đảm đương được hai môn còn lại.

Lý tưởng nhất là các trường Đại học, Cao đẳng triển khai đào tạo giáo viên dạy các môn tích hợp. Thế nhưng, để có được đội ngũ giáo viên đạt chuẩn thì sẽ còn phải mất khá nhiều thời gian. Và nếu hình thành được đội ngũ giáo viên thì còn có những rào cản về hạn mức biên chế.

Khó khăn nào rồi cũng có thể dần khắc phục, nhưng khoảng trống về giáo viên dạy môn học tích hợp thì không thể lấp đầy trong một vài năm học. Năm học tới, các môn học tích hợp sẽ bắt đầu áp dụng ở khối lớp 8 và lần lượt ở khối lớp 9. Các phân môn sẽ có sự phân hóa rõ rệt về trình độ so với lớp 6 và lớp 7. Số giáo viên có thể đảm đương ít nhất hai môn học như hiện tại sẽ giảm hơn rất nhiều. Và như vậy, việc dạy và học các môn tích hợp sẽ vẫn còn ngổn ngang nhiều nỗi lo./.

Nguyễn Hằng/HTTV